blogheader
Martin's blog
Martin's belevenissen
 

Elvis en midi

In de tijd dat Elvis nog leefde en muziek maakte was er nog geen midi (Musical Instrument Digital Interface). Hoewel, als je op Google zoekt naar "Elvis midi", krijg je toch de nodige vermeldingen.....

Dit verhaaltje gaat over het Groot Gieters Popkoor en haar jubileum dat in het teken staat van Elvis. En dat betekende voor mij dat ik twee nieuwe Elvis nummers moest instuderen. Ik ga natuurlijk niet verklappen welke dat zijn, maar voor mij waren ze onbekend.... Terwijl ik vroeger nog wel Elvis fan was. Vroeger.  Mijn oom Gerrit had een platenzaak Melody Maker aan de THeresiastrat in Den Haag. Altijd als we naar de familie 'in het westen' in gingen, was Den Haag een hele belevenis. Als we geluk hadden zaten we bij ome Anton in de bus en gingen we naar ome Gerrit om plaatjes te kijken. Van Elvis. Want veel meer kenden we niet. En dan snel ergens met een (in verhouding nogal grote) koptelefoon op luisteren. Oftewel, ik meende een Elvis kenner te zijn. Maar toch, deze twee kende ik nog niet.

Met twee arrangementen van Barbara Lok (een regionale bekende muzikale alleskunner) gaat een solist onder mijn begeleiding en met achtergrondzang van het koor iets moois neerzetten. Wel eerst nog even van een lijstje met akkoorden een fatsoenlijk arrangement bedenken. Dus. Gelukkig zijn er voorbeelden genoeg en voor twee ballads (toch alvast wat verklapt dus) zijn de schema's niet al te moeilijk. Lekkere overgangen met sus4-akkoordjes en typische baslijnen uit de rock-n-roll tijd. 

Al repeterend thuis en met de solist en koor begon zich een arrangement te vormen. Echter, het bleef in mijn hoofd zitten op basis van de akkoorden en de koorpartij. Met een extra repetitie in de herfstvakantie waar ik niet bij zal zijn door mijn eerste echte schoolvakantie (door de NHL, yeah!), werd het tijd om e.e.a. op papier te krijgen. Het zit namelijk zo: als ik probeer een audio opname te maken van wat ik op piano speel, lukt dat vrijwel nooit..... althans, vroeger niet. Zal wel met een mindset te maken hebben van 'het moet in één keer goed'. Dus tegenwoordig gebruik ik MuseScore om audio bestanden van pianopartijen te maken. Met MuseScore kun je namelijk prima MP3-bestanden maken. Met een soundfont van een Yamaha C1 piano klinkt dat heel aardig. 

Dus werd het tijd om twee arrangementen uit te schrijven. Ik doe dat door met MuseScore en mijn Roland JV-50 gekoppeld aan de computer de bladmuziek samen te stellen. Eerst simpele akkoorden en baslijnen en dan verder verfijnen. En als ik zin/tijd heb voer ik ook de koor partijen in. Uiteindelijk ziet dat er dan bijvoorbeeld zo uit:

Met MuseScore kun je deze partijen ook exporteren naar een zogenaamde MIDI-file. Deze file bevat instructies hoe digitale instrumenten de muziek kunnen afspelen. Je kunt zo'n bestand op floppy zetten en vervolgens in je synthesizer stoppen. Dat kan mijn Roland JV-50 ook. Een andere manier is dat je een programma op je computer gebruikt om de midi-file naar een digitale piano of synthesizer te sturen. Die maken dan vervolgens de vertaling naar hoorbaar geluid. En dat klinkt vaak beter dan dat de geluidskaart van je computer dat doet. 

Ik gebruik daarvoor op mijn Ubuntu 16.04LTS computer het programma Rosegarden. Die stuurt de piano partij naar mijn Yamaha P105b, en de koorpartijen ("Choir oooh" instrument) naar de Roland JV-50. Om dat geluid van die twee digitale instrumenten weer samen te brengen gebruik ik een mengpaneel. Dat mengpaneel heeft meerdere uitgangen ("Main mix out", "Headphones" en "Control Room") waardoor ik onderstaande setup kan maken:

De Roland KC-500 is een 150Watt versterker van 30kg die behoorlijk wat kabaal kan maken. Maar als ik het geluid zou willen opnemen, dan stuur ik het signaal terug naar de computer om het op te laten nemen door dezelfde geluidskaart die de midi uit kan sturen. Dat kun je dan vervolgens opnemen met een programma als Audacity. En dan zie je dit:

En die opname kun je dus vervolgens eenvoudig opslaan in het populaire MP3-formaat. Natuurlijk had ik ook kunnen kiezen om in MuseScore op te slaan als MP3. Maar dat heeft een aantal nadelen. Als je goede vertaling van notenschrift naar hoorbaar geluid wilt hebben, dan heb je een goed zogenaam 'soundfont' nodig. Net zoals een karakter-font op je computer zorgt voor leesbare tekst (bijvoorbeeld: om deze blog leesbaar te maken), maakt een soundfont van digitale instructies hoorbaar geluid. Wat men vaak doet is bijv. alle noten van een vleugel opnemen en daar een soundfont van maken. Het soundfont dat ik gebruik voor de piano komt van de Yamaha C1 vleugel. Maar de rest van de geluiden komt van het interne soundfont van de geluidskaart zelf. En hoewel dat heel aardig is, is mijn JV-50 toch beter. Dus vandaar de omweg. Maar wel leuk om alle apparatuur eens even samen te laten werken!

En als je dat allemaal tegelijk aan zet dan krijg je zoiets als op onderstaande video.

Op weg naar het jubileum Groot Gieters Popkoor

Nog even en het Groot Gieters Popkoor bestaat 5 jaar. Wat voor mij begon als een proefperiode van 6 maanden is nu al 5 jaar.... tsja. Het eerste jubileum vieren we op 5 november in de Meenthe met een matinée optreden, samen met brassband Crescendo uit Steenwijk. 

Om goed beslagen ten ijs te komen wordt er extra gerepeteerd met en zonder de brassband. Vanavond hebben we het verschil in volume van een popkoor met kleine piano versus een (nog niet eens op volle sterkte spelende) brassband. Vooral als je in een sporthal oefent komt het koor niet tot zijn recht. Samenspelen en op elkaar letten zal het doel zijn voor de komende repetities. Met wat electronische ondersteuning van microfoons en monitoren gaan we vast met sprongen vooruit. Voor nu is alles nog spannend. 

Expositie in Zael

Voor de zomervakantie 2016 kwam ik Dineke Kraaijeveld tegen. Ik weet dat zij kunstenares is en cello speelt, en zij weet dat ik pianospeel (als ex-koor lid van CoolAct/Dickens Singers) en soms kun je elkaar dan helpen. Dus zo kwam het verzoek of ik haar wilde begeleiden op piano bij haar expositie in September. Haar instrument zou de alt blokfluit zijn.

Na mijn debacle met De Vriendenkring uit Giethoorn had ik mijn lesje wel geleerd: eerst de bladmuziek zien en dan praten we verder. Dus afgesproken om na de vakantie samen te komen om de zaken te bekijken. Omdat het om één klassiek stuk ging van slechts 4 minuten zou het wel lukken. Nu is het ongeveer 25 jaar geleden dat ik voor het laatst een klassiek stuk ten gehore mocht brengen voor publiek, dus enige gebrek aan zelfvertrouwen speelde zeker een rol

Uiteindelijk werd het door eigen toedoen toch weer kort dag voordat we bij elkaar konden komen. In de pauze bij de koorrepetitie in Meppel gingen we samen even zitten om het stuk door te nemen: Klein Suite van Hendrik Andriessen. Een stuk in drie delen varierend van Andante tot Allegretto, veel dynamiek en tempowisselingen. Eenmaal thuis met het stuk in handen ben ik meteen aan de slag gegaan om mijzelf te hersenspoelen: het stuk volledig overkloppen in MuseScore zodat ik partijen kon maken mét en zonder piano of fluit. In MuseScore kun je wel alle notaties, trillers, dynamiek (zowel absoluut als relatief) voorslagen en arpeggio's kwijt maar de tempo wisselingen (ritenuto bijvoorbeeld) zijn lastiger. Vooral in het tweede stuk zat veel dynamiek en arpeggio's over de linker+rechterhand. Maar het ziet er keurig uit. 

Vervolgens liet ik MuseScore van de partijen MP3-bestanden maken zodat ik ze overal (auto, telefoon) kon afspelen, en kon gebruiken om te oefenen. Bijvoorbeeld de fluitpartij vanaf de telefoon mixen met de electrische piano om zo een idee te krijgen van de combinatie. Ook voor Dineke leek me dat handig, dus ook die bestanden naar Dineke gemaild.

 

Vervolgens konden we één keer samen repeteren in Zael. Voor mij luxe want dan hoefde ik niet met mijn piano te slepen. Bovenstaande foto is gemaakt van de uiteindelijke uitvoering maar geeft alvast een mooi beeld van de situatie. Een mooie zwarte Schimmel piano die een prachtige heldere klank produceert en bijna net zo speelt als mijn Yamaha U1 thuis. Na een kwartiertje inspelen was ik wel gewend en konden we aan de slag.

Omdat de piano los staat van de muur en het geluid dus de vrije loop heeft, moest ik heel erg oppassen met de dynamiek. Een onversterkte blokfluit heeft niet al veel volume, een een losstaande piano overstemt dat al gauw. Laten we zeggen dat op de eerste (en enige) repetitie het flink wennen was om met een nieuwe solist samen te zorgen voor een gebalanceerde klank en volume. Als er PP staat (pianissimo) dan moet je in zo'n geval de toetsen bijna aaien in plaats van aanslaan. Om de arpeggio's of akkoorden er dan strak uit te krijgen is niet even eenvoudig (meer). 

Op de openingsdag zelf konden we gelukkig nogmaals de zaken doornemen en was de balans een stuk beter. Na de gebruikelijke woorden van bewondering bij de formele opening was het onze beurt met de muzikale noot. Hoewel het publiek niet erg groot was, zaten er enkele mede muzikanten in de zaal die mij schenen te herkennen, waarna de zenuwen alleen maar verder toenamen. Foutloos was het zeker niet, maar ik ben tevreden. De loftuitingen aan het adres van Dineke in zowel gesproken als geschreven woord (zie foto hier onder) waren ook positief over het muzikale gedeelte. Ik hoop maar dat ik daar een klein beetje aan bijgedragen heb. En zo komt je naam nog weer eens in de krant.......

Concoursen in Hoogeveen en Steenwijk

Zoals elk jaar in het voorjaar waren en weer korenfestivals / concoursen in de regio. De eerste (op 20 februari 2016) viel dit jaar in Steenwijk. Voor het Groot Gieters Popkoor was het een gelegenheid om weer eens in het theater op te treden, maar ook een jury rapport daarvan te ontvangen. Voor The Broadway Troupe was dit nog iets te vroeg, maar waren onze blikken gericht op het concours van het korenfestival in Hoogeveen (op 26 maart 2016). Uiteindelijk was ook het Groot Gieters Popkoor daar ingeloot en kon ik dus in Steenwijk tweemaal aan de vleugel aanschuiven.

Het korenfestival in Steenwijk kenmerkt zich door een hoge mate van gezelligheid en een meezing mogelijkheid bij de wisseling van de koren. Ook dit jaar was de band van één van de koren bereid gevonden om het publiek door een paar hits heen te trekken, ondersteund door wat gelegenheids zangeressen. De leden van het Groot Gieters Popkoor kregen eerder die middag al een workshop over popmuziek zingen, en konden blijven eten in De Meenthe. Maar aangezien we als tweede op de rol stonden, was het al snel inzingen geblazen in een van de kleine, bloedhete zaaltjes. 

Voor de optredens van die avond los zouden barsten, was ik al even de zaal in gelopen om te kijken hoe de situatie 'on stage' er bij stond. Het is toch altijd lastig als je niet even kan inspelen op de betreffende piano of vleugel, dus een gevoel krijgen voor het podium is wel het minste wat je kunt doen. Wat ik daar meemaakte voorspelde niet veel goeds: de mensen van het geluid hadden de grootste moeite om het kwartet (dat gepland stond ná alle optredens) op de juiste manier van geluid te voorzien. Er is niks zo lastig als je jezelf of medemuzikanten of -zangers niet goed kunt horen. Daarvoor heeft men het fenomeen 'monitor' uitgevonden: deze luidsprekers op het podium moeten er voor zorgen dat de verschillende partijen (koor, dirigent, muzikanten) elkaar voldoende kunnen horen én dat je jezelf hoort. Maar dat bleek lastig....

Eenmaal ingezongen gingen we naar de coulissen om onze beurt af te wachten. Na niet al te lang wachten (en jezelf zenuwachtig maken) waren we dan aan de beurt. Een zaal vol met collega koorleden en muzikanten plus een drie koppige jury zouden ons (in)formeel gaan beoordelen. Van de jury zouden we te zijner tijd een schriftelijk rapport ontvangen; het publiek geeft natuurlijk direct terugkoppeling door middel van daverend applaus of uit verveeldheid door je heen kletsen. Op ons repertoire voor die avond stonden de volgende vier nummers:

  1. Somewhere only we know - Keane
  2. Mijn houten hart - De Poema's
  3. Maroon 5 medley 
  4. The rose - Bette Midler

Het gevreesde probleem met het geluid bleek inderdaad ook voor ons een probleem te zijn: er stond geen monitor bij de piano waardoor ik het koor amper hoorde en het koor hoorde de piano slecht. De vleugel stond deels open waardoor er een behoorlijke hoeveelheid geluid tussen mij en het koor zit. Bovendien is de akoestiek in De Meenthe slecht en is het podium behoorlijk groot. De sopranen die vaak de melodie zingen zijn een goed houvast voor mij als pianist om te kijken of het koor versnelt, vertraagd of domweg stukken vergeet te zingen (ja ook dat gebeurt, tijdens repetities en optredens). Tijdens de repetities staan de sopranen vlak achter mij. Op het podium in Steenwijk stonden ze aan de andere kant van het podium, met een luide vleugel er tussen. Tijdens 'Mijn houten hart' gingen koor en pianist dus hun eigen weg en liepen we uit elkaar. Doodzonde! Ook in het jury rapport werd aan dit vervelende incident gerefereerd, en dat voelt toch als een smet op mijn blazoen. Tijdens een zachter stukje van het nummer wisten we elkaar weer te vinden, maar de rest van het optreden ben je er toch enigzins 'van af' en ga je voorzichtiger spelen. En dat is jammer. 

Verder konden we met het Groot Gieters Popkoor terugkijken op een geslaagd optreden en gezien het rapport van de jury mochten we best trots zijn.

Een paar weken later is het tijd voor het concours in theater De Tamboer in Hoogeveen. Zoals gezegd zijn we daar met het Groot Gieters Popkoor én met de Broadway Troupe aanwezig. Ik heb daar al eerder gespeeld bij eerdere concoursen met zowel CoolAct en het Groot Gieters popkoor. Met het Groot Gieters Popkoor waren we als tweede aan de beurt. Met de Broadway Troupe moesten we als eerste na de pauze. Het podium waar we nu moesten optreden is kleiner, en de piano staat dichter bij het koor, waardoor de geluidsproblemen van Steenwijk niet aan de orde waren gelukkig. Met The Broadway Troupe zongen we:

  1. All aboard - medley van Chattanooga Choochoo en 
  2. House of the rising sun - arr. van Bob Chilcott
  3. Mack the knife - Kurt Weill
  4. Stairway to heaven - Led Zeppelin
  5. Find the cost of freedom - Crosby, Stills & Nash (à capella)

Met het Groot Gieters Popkoor zongen we:

  1. Somewhere only we know - Keane
  2. Mijn houten hart - De Poema's
  3. Maroon 5 medley 
  4. The rose - Bette Midler
  5. In this Heart - Sinéad O'Conner

Een paar quotes uit het beoordelingsformulier van de jury, over The Broadway Troupe:

Een muzikaal koor. Niet verkeerd om dit goed bij te houden.

Ik vind de koorklank wel mooi.

Inspirerende dirigent die energie uitstraalt. Ook genoten van de pianist.

Een leuk energiek koor. Mooi repertoire en jullie weten het geheel verrassend en spannend te
houden. Hier wil ik meer van zien!

Lekkere opkomst, origineel. goed bewust van wat je staat te zingen

Goede pianist , ondersteund het koor goed. Lekker bluesy

Natuurlijk waren er ook leerpunten voor koor en pianist, maar die houden we natuurlijk stil zodat we op die punten volgende keer nog beter kunnen scoren. De uitslag? We werden derde (van de 5 korenuit onze category 'overig') met The Broadway Troupe (99,5 punten) en gedeelde vierde (van de 8 koren in de category 'popkoor') met het Groot Gieters Popkoor (89,5 punten). 

Al met al was dit laatste concours naar tevredenheid. Op naar het volgende optreden. Dat is te vinden op 6 mei in Meppel, hoofdstraat, met The Broadway Troupe.

 

 

Mondharmonica

Ik heb een set mondharmonica's gekregen op mijn verjaardag. Al geruime tijd lag deze aanbieding van de Bax shop in de kast op mijn verjaardag te wachten. En gisteren mocht ik ze dan eindelijk uitpakken! Zeven glanzende, kleine object schitteren mij tegemoet als ik de luxe opbergdoos openmaak. Voor elke toonsoort één exemplaar: C,D,E,F,G,A en B. Er zit netjes een briefje bij met de noot indeling. Iedere a-muzikale persoon krijgt wel geluid uit zo'n ding, maar ik geloof dat het meespelen met muziek nog een flinke uitdaging zal blijken te zijn. Misschien vlieg ik het te theoretisch aan, want ik krijg de neiging om de toonindeling uit mijn hoofd te gaan leren om zo te kunnen spelen. Maar misschien moet het meer op gevoel..... Zo'n tabel ziet er namelijk als volgt uit:

Blow bends               Eb F# Bb
B
Blow C E G C E G C E G C
Hole 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Draw D G B D F A B D F A
Draw bends C# F#
F
Bb
A
Ab
C#   Ab        

Daar kan ik in eerste instantie niet zoveel mee. Ik was verbaasd dat je met blazen eigenlijk steeds een C-akkoord produceert, al dan niet in omgekeerde ligging (CEG, EGC, GCE). Maar wat er gebeurt als je gaat zuigen (draw) is mij een raadsel. Het is niet zo dat zuigen een halve of hele noot hoger of lager oplevert op hetzelfde gat. De eerste paar gaten leveren een hogere noot op bij zuigen, maar na het zevende gat is het weer lager. Heel vreemd. En dan kun je blijkbaar nog 'overblazen' en 'buigen'. Genoeg om te leren dus.

Pianoman

Als pianist ben je haast verplicht om met Pianoman van Billy Joel mee te kunnen spelen, dus maar eens op zoek gegaan naar een tutorial. En wat blijkt: er zijn speciale 'tabs' te vinden voor bluesharpen/mondharmonica's. Zo ook op Youtube. De film zelf was niet heel instructief, maar in de commentaren vond ik een beschrijving van wat je moet doen om Pianoman van Billy Joel te kunnen spelen

6+ 6- 6+
5- 5+ 5- 5+
4+
4- 5+ 4-
5+ 5-
6+ 6- 6+
5- 5+ 5- 5+
4+

Als er een plusteken staat moet je blazen; staat er een minteken dan moet je zuigen. Het getal er voor geeft aan bij welk gat je moet blazen of zuigen (gelukkig staan die op de mondharmonica ook duidelijk). En dan is het een beetje gokken als er geen maatstrepen of songtekst bij staat. Het kan ook anders:

6   6  6   6     -5 5 -5  5 4 
its nine o-clock on a sa-turday 
 4   4 4 4    4     4  -4  -4 
the regular crowd shuffles in 
   6    6  6   6   -5  5   -5  5  4 
theres an old man sitting next to me 
 3  3    3  -5  -5 -5 5   4   4 
making love to his tonic and gin 
 9   9   9   9   9    9  -9 8 -9 8 7 
he says son can you play me a memory 
 7  7   7  7   7   -8  -8 -8  
im not really sure how it goes 
 8  -9   9   9   9    9   -9  8  -9   8   8   8 
but its sad and its sweet and I knew it complete  
  7  7  7   8  -9  8   7      7 
when I wore a younger mans clothes 
-6   -6   -6   -7    7  -7-7 
da - da - da - de - de - d-a 
-6   -6   -7   7    -7   -6   6 
da - da - de - de - da - da - da  
  9  9  9  9 
sing us a song  
 -9    8   -9 8  7 
youre the piano man 
-6    7 7  7    -8  -8  
sing us a song tonight 
 8    8    9   9  9   9   -9  8 -9 87 
well were all in the mood for a melody  
 7    -6   7  7   -9  8    7  7 
and youve got us feeling alright. 

En dan is het oefenen maar! Muziek op standje 10 en kijken of het lukt. Niet duizelig worden door het vele in- en uit ademen.